İlim, sadece dilde kalan ve sözle ifade edilen bir bilgi değildir. Faydalı ilim, kalpte Allah korkusu meydana getiren; bu korkunun ardından organları itaate ve salih amellere sevk eden ilimdir. Kalpte yer etmeyen, davranışlara yansımayan ilim ise sahibine fayda sağlamaz; aksine onun aleyhine bir hüccet olur.

Selef-i sâlihîn, ilmi çok rivayet etmekte veya meseleleri ayrıntılarıyla bilmekte değil; öğrendikleriyle amel etmekte görmüşlerdir. Onlara göre ilim, kalpte huşû meydana getirmiyorsa ve kişiyi Allah'a yaklaştırmıyorsa, o ilim faydalı ilim değildir. Bu sebeple, ilmiyle amel etmeyen kimseler hakkında şiddetle uyarılarda bulunmuşlar ve bu hâlin kalp katılığına, gaflete ve sapmaya yol açacağını ifade etmişlerdir. Allah Teâlâ, ilmi; kullarını karanlıklardan nura çıka-ran bir rehber kılmıştır. Ancak bu nurdan istifade, ilmin gereğini yerine getirmekle mümkündür. Kim ilmiyle amel ederse, Allah ona bilmediklerini öğretir; kim de öğrendiğiyle amel etmeyi terk ederse, sahip olduğu bilgi zamanla onun aleyhine döner. Bu sebeple ilim, kişinin hem dünyasında hem de ahiretinde istikamet üzere yürümesini sağlayan bir kılavuzdur.